Zijn perfectionisme is beroemd, zijn veeleisendheid is berucht. Als James Cameron een film maakt, weet je zeker dat hij er iedere gram van zijn aanzienlijke talent en werklust in heeft gestoken. En met elke nieuwe film gaat de lat weer een paar meter omhoog. Niet zo gek dat hij vaak jaren bezig is om zijn projecten uit te werken. Avatar spant wat dat betreft absoluut de kroon: de prilste ideeën voor dit reusachtige sciencefiction-spektakel over een buitenaardse wereld die door mensen leeggetrokken dreigt te worden voor grondstoffen, dateren uit de dagen dat Cameron nog een kleine boekenwurm was in het dorpje waar hij opgroeide. „Ik ging met de bus naar school en dat was anderhalf uur heen en anderhalf uur terug. Ik las een boek per dag. Stripboeken, fantasy, sciencefiction: ik vrat het allemaal.
Toen ik filmmaker werd, is die bagage hetgeen geworden waar ik altijd op terugval.” De eerste serieuze plannen om Avatar te maken werden in 1997, vlak na het afronden van Titanic, gesmeed. Maar toen bleek dat Cameron  meer wilde dan de techniek hem in die tijd kon bieden. „Wat ik wilde doen, was een verhaal schrijven over buitenaardse wezens met een mensachtig voorkomen die emotioneel toegankelijk zijn. Ik wilde daarbij geen make-up gebruiken, maar computersimulatie. Jurassic Park was in die tijd het summum van innovatie, maar ik wilde een stap verder gaan: otorealistische, met de computer gemaakte menselijke personages. Klinkt makkelijk, nietwaar? Nou, dat was het niet. Het was niet mogelijk. De technische ontwikkeling kostte tijd. Dankzij filmmakers als Peter Jackson, die een doorbraak deed met Gollem, werd uiteindelijk het punt bereikt dat ik wist dat de tijd rijp was voor Avatar.”

Armen vol Oscars
Sinds het moment dat Cameron met zijn armen vol Oscars voor Titanic thuiskwam, zijn twaalf jaar verstreken. In die tijd stortte hij zich op zijn grote hobby diepzee-onderzoek en maakte daar twee IMAX-documentaires over. Maar toen hij eenmaal had vastgesteld dat het maken van Avatar eindelijk binnen de mogelijkheden lag, dook hij er direct bovenop. „Toen ik ging zitten voor de eerste versie van het scenario, schreef het zich bijna vanzelf: in minder dan drie weken was het af. Inclusief alle wezens, alle omgevingen, het kwam spontaan tot bloei. Om daar later mee te gaan werken, moest het stevig aangepast worden. Het leek wel alsof ik een roman aan het bewerken was: ik moest me door 220 pagina’s worstelen. De vraag was toen: Welke helft daarvan kan ik missen?” Toen die vraag eenmaal was beantwoord, diende de volgende monsterklus zich aan: Camerons bedenksels moesten omgezet worden in een 3D-kunststuk dat z’n weerga niet kent. Het zou twee jaar en ruim 200 miljoen dollar kosten. Cameron heeft er dan ook zijn ziel en zaligheid ingestopt. Bij het scheppen van de planeet Pandora, waar het grootste gedeelte van het verhaal zich afspeelt, liet hij niets aan het toeval over.

Honderden schepsels
Elk detail is volledig gedocumenteerd en tot aan het DNA aan toe uitgeplozen. „Verdeeld over planten en dieren zijn er honderden soorten schepsels te zien in de film. In de ontwerpfase hebben we een naslagwerk ontwikkeld vol data, dat ons geholpen heeft de samenhang te bewaren. We hebben taalkundigen in dienst, een cultureel antropoloog, een etnomusicoloog, een botanist, een astrofysicus en een paleobioloog. Dat naslagwerk gaan we bewerken tot een document dat de Pandorapedia gaat heten, waarin je alles over Pandora kunt vinden wat je maar wilt weten. Al die wetenschappelijke details maken de film niet beter, maar je hebt ze wel nodig, mocht de film straks een enthousiaste fanbase ontwikkelen.”

Zover is het natuurlijk nog niet: tot aan de première hebben Cameron en de studio die de rekeningen heeft betaald nog wel een paar slapeloze nachten te gaan. Want ondanks de staat van dienst van zijn schepper is Avatar een flinke gok. „Een origineel idee op deze schaal lanceren is heel, heel moeilijk.
De studio’s hebben het liefst films met een ingebakken culturele basis, zoals superheldenfilms. Ze moeten een groot publiek bereiken om winst te maken. Aan de andere kant: als het je lukt succes te hebben met iets nieuws, zijn de voordelen enorm. Niet alleen financieel, maar je hebt ook een compleet nieuw universum te pakken. Wanneer hebben we dat voor het laatst meegemaakt? Wat ik wilde bereiken, is het soort mysterie dat ik voelde toen ik veertien jaar oud was, de bioscoop in liep om 2001: A Space Odyssey te bekijken en totaal geen idee had van wat ik zou gaan zien. Dat was een onvergetelijke ervaring. Het voelde alsof ik in een liftschacht viel richting het onbekende. Kansen om dat tegenwoordig nog te ervaren, krijg je bijna niet meer.”

Veronica Magazine nr. 51 – (KK)